Na današnji dan, 13. Ramazana 95. godine po Hidžri, u gradu Vāsitu koji je sam sagradio, umro je Hadžadž ibn Jusuf es-Sekafi, jedan od najokrutnijih namjesnika u historiji islama.[1] Njegova vladavina, koja je trajala dvadeset godina, ostala je upamćena po nezapamćenom prolijevanju krvi i progonu svih onih koji su iskazivali ljubav prema porodici Poslanika, s.a.v.a.
Narav krvnika i korijeni surovosti
Historijske predaje o Hadždžadžovom djetinjstvu i mladosti često naglašavaju njegovu neobičnu i mračnu narav. Prema nekim izvorima, još kao novorođenče pokazivao je znake koji su nagovještavali budućeg tiranina, a on sam je kasnije u javnim govorima isticao da mu najveće zadovoljstvo pričinjava prolijevanje krvi onih koji mu se suprotstave.[2] Njegova surovost bila je tolika da je postala poslovica u islamskom svijetu.
Zločini i teror nad nevinima
Hadždžova vladavina bila je obilježena masovnim pogubljenjima. Procjenjuje se da je, mimo ratnih sukoba, direktno odgovoran za smrt oko 120.000 ljudi. Njegovi zatvori bili su mjesta nezamislive patnje:
- U trenutku njegove smrti, u zatvorima je zatečeno oko 80.000 zatvorenika (muškaraca i žena).
- Zatvorenici su boravili u užasnim uslovima, bez krovova nad glavom, izloženi vrelini i hladnoći, dok su žene, muškarci i djeca često bivali zatvarani zajedno bez ikakvog dostojanstva.
Progon ashaba i sljedbenika Ehli-bejta, a.s.
Hadžadž je bio posebno nemilosrdan prema onima koji su bili bliski Imamu Aliju, a.s., i njegovim potomcima. Među njegovim najpoznatijim žrtvama bili su:
- Kumejl ibn Zijad; Poslanikov, s.a.v.a., i Alijev, a.s., ashab, poznat po čuvenoj ‘Kumejlovoj dovi’.[3]
- Kanber; odani sluga i ashab Imama Alija, a.s.[4]
- Abdurrahman ibn Ebu Lejla; poznati učenjak kojeg je Hadžadž mučio tražeći da vrijeđa Imama Alija, a.s., na što je on odgovorio isticanjem Alijevih, a.s., vrlina sve do trenutka pogubljenja.
- Se‘id ibn Džubejr; veliki učenjak i pobožnjak. Predaje kažu da je Hadžadž umro samo 15 dana nakon što je pogubio Se‘ida, uslišavši Se‘idovu posljednju dovu: “Gospodaru, ne daj mu da nakon mene vlada više nad ikim!”
Bolan kraj i sud historije
Hadžadž je umro u 53. godini života od teške bolesti stomaka (karcinoma), provodeći svoje posljednje dane u velikim mukama koje ljekari nisu mogli ublažiti.[5] Zbog straha od gnjeva naroda, njegovo tijelo je ukopano na tajnom mjestu u Vāsitu, a preko groba je puštena voda.[6] Ipak, kasnije su vlasti Abasida pronašle i uništile ostatke njegovog groba.
Ime Hadžadža ibn Jusufa do danas je ostalo sinonim za tiranina koji je svoju moć koristio za suzbijanje pravde i progon pravednika, ostavivši iza sebe mračno naslijeđe koje služi kao opomena svim generacijama.
[1] Nefā’ihul ‘allām, str. 471.
[2] Revdātul džennat, sv. 7, str. 259.
[3] Merākidul me‘ārif, sv. 2, str. 219.
[4] Merākidul me‘ārif, sv. 2, str. 202.
[5] Tetimmetul munteha, str. 96 i 108.
[6] El-Vekā’i‘ vel havādis, sv. 1, str. 156.
