Prvi dan Ramazanskog bajrama izuzetno je važan za muslimane, jer se nakon mjeseca posta, noćnog namaza i ibadeta pripremaju za primanje Božanske nagrade. Stoga je ovaj dan, s jedne strane, povod za radost i veselje, jer je svaki musliman sretan zbog ispunjenja svoje obaveze prema Bogu. S druge strane, pošto je to dan uručivanja Božijih priznanja, čovjeka prožima osjećaj straha i zebnje, jer ne zna u kojoj su mjeri njegova djela tokom proteklog mjeseca prihvaćena kod Gospodara.
Imam Bakir, a.s., prenosi od Allahovog Poslanika, mir i blagoslovi s njim i njegovom porodicom, da je kazao: “Kada nastupi prvi dan mjeseca Ševala, glasnik poviče: ‘O vjernici, požurite po svoje nagrade i darove!’” – Zatim je Imam dodao: “Allahove nagrade nisu poput nagrada ovozemaljskih vladara.”
To znači da je Njegova nagrada veličanstvena i duhovna – ona se ogleda u primanju pokornosti i stjecanju Božijeg zadovoljstva (ridvana). Na kraju je ponovo naglasio: “Prvi dan mjeseca Ševala je dan primanja nagrada!”[1]
Djela koja je pohvalno činiti prvog dana Ramazanskog bajrama su sljedeća:
- Bajramski tekbiri; ovi tekbiri se uče nakon sabah namaza, kao i nakon bajram namaza:
اَللهُ أَكْبَرُ، اَللهُ أَكْبَرُ، لَا إِلَـٰهَ إِلَّا اللهُ، وَ اللهُ أَكْبَرُ، اَللهُ أَكْبَرُ، وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ،
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى مَا هَدَانَا، وَ لَهُ الشُّكْرُ عَلَى مَا أَوْلَانَا
Allah je najveći. Allah je najveći. Nema boga osim Allaha. Allah je najveći. I samo Allahu pripada sva hvala. Hvala Allahu na uputi Njegovoj. Njemu pripada zahvalnost za ono što nam je udijelio.[2]
- Zekatul fitr; prije klanjanja bajram-namaza, vjernik treba izdvojiti zekatul fitr (vitre). Ukoliko ima priliku da ih odmah uruči onome kome je obaveza da se udijeli, neka to učini; u suprotnom, taj iznos treba ostaviti po strani (namijeniti) do uručenja. Iznos po osobi iznosi jedan sā‘ (صَاع), što odgovara težini od približno 3 kg pšenice ili drugih prehrambenih namirnica koje se u tom mjestu smatraju osnovnom ishranom stanovništva. Zekatul fitr je stroga obaveza i predstavlja ključni uvjet za primanje ramazanskog posta. Uzvišeni Allah u Kur’anu davanje ovog zekata spominje čak i prije samog (bajramskog) namaza, pa kaže: “Spasit će se onaj ko se očisti (zakat udijeli), i ime Gospodara svoga spominje, pa namaz obavi”[3].[4]
- Gusul; vrijeme obavljanja gusula je od izlaska Sunca do trenutka nastupanja bajram namaza.[5] Pohvalno je prije gusula proučiti sljedeću dovu:
اَللَّهُمَّ إِيمَانًا بِكَ، وَ تَصْدِيقًا بِكِتَابِكَ، وَ اتَّبَاعَ سُنَّةِ نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ علَيْهِ وَ آلِهِ
Allahu moj, (činim ovo) s čvrstom vjerom u Tebe, potvrđujući istinitost Tvoje Knjige i slijedeći sunnet Tvoga Vjerovjesnika, Muhammeda – neka je mir i blagoslov Allahov na njega i njegovu porodicu.
Potom sa bismillom započeti obavljanje gusula. Nakon uzetog gusula proučiti sljedeću dovu:
اَللَّهُمَّ اجْعَلْهُ كَفَّارَةً لِذُنُوبِي، وَ طَهِّرْ دِينِي، اَللَّهُمَّ أَذْهِبْ عَنِّى الدَّنَسَ
Allahu moj, učini ovo (moje djelo) iskupom za moje grijehe i očisti moju vjeru. Allahu moj, otkloni od mene svaku (duhovnu) nečist.[6]
- Najljepša odjeća i miris; na ovaj dan pohvalno je obući najljepšu i novu odjeću, te se namirisati najboljim mirisom, i krenuti smireno prema mjestu obavljanja bajram namaza.[7]
- Iftar; nakon izlaska Sunca, a prije bajram namaza pohvalno se iftariti,[8] a najbolje je to učiniti hurmom.[9]
- Dova pri izlasku iz kuće radi bajram namaza; Potrebno je krenuti na bajram namaz nakon izlaska sunca, upravo onako kako je to zabilježeno u predajama o praksi Allahovog Poslanika, s.a.v.a.[10] Tom prilikom treba učiti dove koje su nam prenesene od Ehli-bejta, a.s. Između ostalog, Imam Bakir, a.s., poručuje: “Na dane Ramazanskog bajrama, Kurban-bajrama i petkom, kada se potpuno opremiš i pripremiš za polazak na namaz, prouči sljedeću dovu:
اَللَّهُمَّ، مَنْ تَهَيَّأَ أَوْ تَعَّبَأَ أَوْ أَعَدَّ أَوِ اسْتَعَدَّ لِوِفَادَةِ مَخْلُوقٍ رَجَاءَ رِفْدِهِ وَ فَوَائِدِهِ وَ نَائِلِهِ وَ فَوَاضِلِهِ وَ جَوَائِزِهِ، فَإِلَيْكَ، يَا إِلـٰهِي، كَانَتْ تَهْيِئَتِي وَ تَعْبِئَتِي وَ إِعْدَادِي وَ اسْتِعْدَادِي رَجَاءَ رِفْدِكَ وَ جَوَائِزِكَ وَ نَوَافِلِكَ وَ فَوَاضِلِكَ وَ فَضَائِلِكَ وَ عَطَايَاكَ
Allahu moj, o Vlasniče moj, ako se neko uredi, naumi, opremi se i spremi da ode nekome stvorenju, nadajući se njegovom daru, koristi, poklonu, dobroti i nagradi, pa ja se Tebi, Bože moj, spremam, sređujem, opremam i uređujem, nadajući se poklonu Tvom, nagradama Tvojima, darovima Tvojim, blagodatima Tvojima, dobročinstvu Tvome i davanju Tvom.
وَ قَدْ غَدَوْتُ إِلَى عِيدٍ مِنْ أَعْيَادِ أُمَّةِ نَبيِّكَ مُحَمَّدٍ، صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِ وَ عَلَى آلِهِ، وَ لَمْ أَفِدْ إِلَيْكَ الْيَوْمَ بِعَمَلٍ صَالِحٍ أَثِقُ بِهِ قَدَّمْتُهُ، وَ لَا تَوَجَّهْتُ بِمَخْلُوقٍ أَمَّلْتُهُ
Uranio sam na jedan od blagdana ummeta Vjerovjesnika Tvoga Muhammeda, Božiji blagoslovi na njega i njegovu porodicu, i ne izađoh pred Tebe s nekim dobrim djelom kao uzdanicom, niti Ti se obraćam posredstvom nekog u koga se nadam.
وَ لَكِنْ أَتَيْتُكَ خَاضِعًا مُقِرًّا بِذُنُوبِي، وَ إِسَائَتِي إِلَى نَفْسِي، فَيَا عَظِيمُ، يَا عَظِيمُ، يَا عَظِيمُ، إِغْفِرْ لِيَ الْعَظِيمَ مِنْ ذُنُوبِي، فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ الْعِظَامَ إِلَّا أَنْتَ، يَا لَا إِلَـٰهَ إِلَّا أَنْتَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ
Nego sam Ti došao ponizan, priznajući neposlušnosti svoje prema Tebi i zlodjelo svoje prema sebi. Pa, o Veličanstveni! O Veličanstveni! O Veličanstveni! Oprosti mi grijehe velike, jer, doista, grijehe velike ne oprašta niko osim Tebe. O Ti, osim Kojeg drugog boga nema! O Najmilostiviji od milostivih!”[11]
- Bajram namaz; Klanjanje bajram-namaza u našem vremenu (vremenu odsustva Imama Mehdija, a.s.) je pohvalno (mustehab) i on se sastoji od dva rekata. Na prvom rekatu uči se sura el-Fātiha i sura el-A‘lā, mada je dozvoljeno učiti i bilo koju drugu suru po vlastitoj želji. Nakon učenja sura, donosi se pet tekbira. Poslije svakog od tih pet tekbira uči se ovaj kunut.
اَللَّهُمَّ أَهْلَ الْكِبْرِيَاءِ وَ الْعَظَمَةِ، وَ أَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ، وَ أَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ، وَ أَهْلَ التَّقْوَى وَ الْمَغْفِرَةِ
Allahu moj, Tebi pripada sva Veličina i Veličanstvenost, Ti si Izvor darežljivosti i silnosti, Tebi pripada oprosta i milosti, i Ti si Dostojan bogosvjesnosti i praštanja.
أَسْأَلُكَ بِحَقِّ هَذَا الْيَوْمِ الَّذِي جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِينَ عِيدًا، وَ لِمُحَمَّدٍ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، ذُخْرًا وَ شَرَفًا وَ مَزِيدًا
Molim Te, pravom ovoga Dana kojeg si muslimanima blagdanom učinio, a Muhammedu – mir i blagoslovi Tvoji neka su na njega i porodicu njegovu – riznicom, počasti i uzvišenjem položaja
أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أَنْ تُدْخِلَنِي فِي كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّدًا وَ آلَ مُحَمَّدٍ
da blagosloviš Muhammeda i porodicu Muhammedovu, i da me uvedeš u svako dobro u koje si uveo Muhammeda i porodicu Muhammedovu
وَ أَنْ تُخْرِجَنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّدًا وَ آلَ مُحَمَّدٍ، صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ
te da me izvedeš iz svakog zla iz kojeg si izbavio Muhammeda i porodicu Muhammedovu – neka su Tvoji blagoslovi na njega i na njih.
اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ مَا سَأَلَكَ مِنْهُ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ، وَ أَعُوذُ بِكَ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ
Allahu moj, ja Te molim za najbolje od onoga što su Te molili dobri robovi Tvoji, i utječem Ti se od onoga od čega su Ti se utjecali dobri robovi Tvoji.
Ukoliko neko nije u mogućnosti proučiti spomenutu kunut dovu, dozvoljeno je proučiti bilo koju drugu dovu na kunutu. Potom se donosi šesti takbir i odlazi na ruku. Nakon obavljenog rukua i sedždi, vjernik ustaje i započinje drugi rekat. Na drugom rekatu nakon sure el-Fātiha, preporučuje se učenje sure eš-Šems. Zatim se donose četiri takbira, a nakon svakog od njih uči se ista ona kunut dova. Na kraju se izgovara peti takbir, nakon kojeg se odlazi na ruku i sedždu, čime se namaz privodi kraju.[12]
Nakon namaza preporučeno je proučiti tesbih hazreti Fatime, s.a.,[13] a potom je lijepo proučiti prenesene dove, među kojima se posebno izdvaja 46. dova iz Sahife Sedžadije. Kao što je preporučeno da se bajram-namaz obavlja pod vedrim nebom (na otvorenom)[14]. Također, preporučuje se da se nakon namaza uputi dova za braću u vjeri, moleći Uzvišenog za primanje njihovih ibadeta i dobrih djela.
- Bajramske hutbe; pohvalno je nakon obavljenog namaza proučiti sljedeću hutbu koja se prenosi od Zapovjednika pravovjernih, Imama Alija, a.s.
- Uvodno slavljenje Allaha kao Stvoritelja
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ، وَ جَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَ النُّورَ، ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ لَا تُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئًا، وَ لَا نَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِيًّا.
- Allahova vlast na nebesima i Zemlji
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ، وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ ، وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ ، يَعْلَمُ مَا يَلِعُ فِي الْأَرْضِ وَ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا، وَ مَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَ مَا يَعْرُجُ فِيهَا، وَ هُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ، كَذَلِكَ اللهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ، إِلَيْهِ الْمَصِيرُ
- Allahova moć nad prirodom i molba za milost
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يُمْسِكُ السَّمَاءُ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ ، إِنَّ اللهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُوفٌ رَحِيمٌ » اَللَّهُمَّ ارْحَمْنَا بِرَحْمَتِكَ، وَ اعْمُمْنَا بِمَغْفِرَتِكَ، إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ.
- Allahova neizmjerna milost i svemoć nad stvorenjima
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا مَقْنُوطٌ مِنْ رَحْمَتِهِ، لَا مَخْلُو مِنْ نِعْمَتِهِ، وَ لَا مُؤْيَسٌ مِنْ رَوْحِهِ، وَ لَا مُسْتَنْكِفَ عَنْ عِبَادَتِهِ بِكَلِمَتِهِ قَامَتِ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ، وَ اسْتَقَرَّتِ الْأَرْضُ الْمِهَادُ وَ ثَبَتَتِ الْجِبَالُ الرَّوَاسِي، وَ جَرَتِ الرِّيَاحُ اللَّوَاقِحُ، وَ سَارَ فِي جَوِّ السَّمَاءِ السَّحَابُ، وَ قَامَتْ عَلَى حُدُودِهَا الْبِحَارُ ، وَ هُوَ إِلَهُ لَهَا وَ قَاهِرٌ يَذِلُّ لَهُ الْمُتَعَزِّزُونَ، وَ يَتَضَاءَلُ لَهُ الْمُتَكَبِّرُونَ، وَ يَدِينُ لَهُ طَوْعًا وَ كَرْهًا الْعَالَمُونَ
- Svjedočenje Allahove jednoće i sveobuhvatnog znanja
نَحْمَدُهُ كَمَا حَمِدَ نَفْسَهُ وَ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ، وَ نَسْتَعِينُهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نَسْتَهْدِيهِ، وَ نَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ يَعْلَمُ مَا تُخْفِي النُّفُوسُ، وَ مَا تُجِنُّ الْبِحَارُ ، وَ مَا تَوَارَى مِنْهُ ظُلْمَةٌ، وَ لَا تَغِيبُ عَنْهُ غَائِبَةٌ، وَ مَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ مِنْ شَجَرَةٍ وَ لَا حَبَّةٍ فِي ظُلْمَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا، لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ، وَ لَا رَطْبٍ وَ لَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ، وَ يَعْلَمُ مَا يَعْمَلُ الْعَامِلُونَ، وَ أَنَّ مَجْرَى يَجْرُونَ، وَ إِلَى أَيِّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ،
- Svjedočenje o poslanstvu Muhammeda, s.a.v.a.
وَ نَسْتَهْدِى اللهَ بِالْهُدَى وَ نَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ نَبِيُّهُ وَ رَسُولُهُ إِلَى خَلْقِهِ، وَ أَمِينُهُ عَلَى وَحْيِهِ، وَ أَنَّهُ قَدْ بَلَغَ رِسَالَاتِ رَبِّهِ، وَ جَاهَدَ فِي اللهِ الْحَائِدِينَ عَنْهُ الْعَادِلِينَ بِهِ، وَ عَبَدَ اللهَ حَتَّى أَتَاهُ الْيَقِينُ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ
- Opomena na bogobojaznost i prolaznost dunjaluka
أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللهِ الَّذِى لَا تَبْرَحُ مِنْهُ نِعْمَةٌ، وَ لَا تَنْفَدُ مِنْهُ رَحْمَةٌ، وَ لَا يَسْتَغْنِي الْعِبَادُ عَنْهُ، وَ لَا يَجْزِى أَنْعُمَهُ الْأَعْمَالُ الَّذِي رَغَبَ فِي التَّقْوَى وَ زَهَدَ فِي الدُّنْيَا، وَ حَذَرَ الْمَعَاصِيَ، وَ تَعَزَّزَ بِالْبَقَاءِ، وَ ذَلَّلَ خَلْقَهُ بِالْمَوْتِ وَ الْفَنَاءِ، وَ الْمَوْتُ غَايَةُ الْمَخْلُوقِينَ، وَ سَبِيلُ الْعَالَمِينَ، وَ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِي الْبَاقِينَ، لَا يُعْجِزُهُ إِبَاقُ الْهَارِبِينَ وَ عِنْدَ حُلُولِهِ يَأْسِرُ أَهْلَ الْهَوَى ، يَهْدِمُ كُلَّ لَذَّةٍ ، وَ يُزِيلُ كُلَّ نِعْمَةٍ ، وَ يَقْطَعُ كُلَّ بَهْجَةٍ
- Opis dunjaluka i savjet o odnosu prema njemu
وَ الدُّنْيَا دَارٌ كَتَبَ اللَّهُ لَهَا الْفَنَاءَ، وَلِأَهْلِهَا مِنْهَا الْجَلاءُ ، فَأَكْثَرُهُمْ يَنْوِي بَقَاءَهَا ، وَ يُعَظْمُ بِنَاءَهَا ،وَهِيَ حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ قَدْ عُجِّلَتْ لِلطَّالِبِ ، وَ الْتَبَسَتْ بِقَلْبِ النَّاظِرِ ، وَ يُضْنِي ذُو الثَّرْوَةِ الضَّعِيفَ ، وَ يَجْتَوِيهَا الْخَائِفُ الْوَجِلُ، فَارْتَحِلُوا مِنْهَا يَرْحَمُكُمُ اللهُ بِأَحْسَنِ مَا بِحَضْرَتِكُمْ، وَ لَا تَطْلُبُوا مِنْهَا أَكْثَرَ مِنَ الْقَلِيلِ، وَ لَا تَسْأَلُوا مِنْهَا فَوْقَ الْكَفَافِ، وَ ارْضَوْا مِنْهَا بِالْيَسِيرِ، وَ لَا تَمُدُّنَّ أَعْيُنَكُمْ مِنْهَا إِلَى مَا مُتَّعَ الْمُتْرَفُونَ بِهِ، وَ اسْتَهِينُوا بِهَا، وَ لَا تُوَطِّنُو وَ أَضِرُّوا بِأَنْفُسِكُمْ فِيهَا، وَ إِيَّاكُمْ وَ التَّنَعُّمَ وَ التَّلَهِّىَ وَ الْفَاكِهَاتِ، فَإِنَّ فِي ذَلِكَ غَفْلَةً وَ اغْتِرَارًا،
- Sjećanje na ahiret i poziv na pokajanje
أَلَا إِنَّ الدُّنْيَا قَدْ تَنَكَّرَتْ ، وَ أَدْبَرَتْ وَ احْلَوْلَتْ ، وَ آذَنَتْ بِوَدَاعِ ، أَلَا وَ إِنَّ الْآخِرَةَ قَدْ رَحَلَتْ ، فَأَقْبَلَتْ وَ أَشْرَفَتْ ، وَ آذَنَتْ بِاطِّلاع ، أَلا وَ إِنَّ الْمِضْمَارَ الْيَوْمَ وَ السَّبَاقَ غَداً ، أَلَا وَإِنَّ السُّبْقَةَ الْجَنَّةُ وَ الْغَايَةَ النَّارُ ، أَلا أَفَلا تَائِبُ مِنْ خَطِيئَتِهِ قَبْلَ يَوْمٍ مَنِيَّتِهِ ، أَلا عَامِلٌ لِنَفْسِهِ قَبْلَ يَوْمٍ يُؤْسِهِ وَ فَقْرِهِ ، جَعَلَنَا اللَّهُ وَإِيَّاكُمْ مِمَّنْ يَخَافُهُ وَ يَرْجُو ثَوَابَهُ ،
- Propisi o bajram-namazu, zekatul fitru
أَلَا إِنَّ هَذَا الْيَوْمَ يَوْمَ جَعَلَهُ اللهُ لَكُمْ عِيداً وَ جَعَلَكُمْ لَهُ أَهْلاً ، فَاذْكُرُوا اللَّهَ يَذْكُرْكُمْ ، وَ ادْعُوهُ يَسْتَجِبْ لَكُمْ ، وَأَدُّوا فِطْرَتَكُمْ فَإِنَّهَا سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ ، وَ فَرِيضَةٌ وَاجِبَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ ، فَلْيُؤَدِّهَا كُلُّ امْرِئٍ مِنْكُمْ عَنْ نَفْسِهِ وَ عَنْ عِبَالِهِ كُلِّهِمْ ، ذَكَرِهِمْ وَ أَنْتَاهُمْ ، وَ صَغِيرِهِمْ وَكَبِيرِهِمْ ، وَحُرِّهِمْ وَ مَمْلُوكِهِمْ ، عَنْ كُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ صَاعاً مِنْ بُرٍ ، أَوْ صَاعاً مِنْ تَمْرٍ ، أَوْ صَاعاً مِنْ شَعِيرٍ،
- Podsjećanje na farzove i zabrane
وَ أَطِيعُوا اللَّهَ فِيمَا فَرَضَ عَلَيْكُمْ وَ أَمَرَكُمْ بِهِ ، مِنْ إِقَامِ الصَّلاةِ، وَإِبناء الزَّكَاةِ ، وَحَجَّ الْبَيْتِ ، وَ صَوْمِ شَهْرِ رَمَضَانَ ، وَالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ ، وَ النَّهْي عَنْ الْمُنْكَرِ، وَالْإِحْسَانِ إِلَى نِسَائِكُمْ ، وَ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ، وَ أَطِيعُوا اللَّهَ فِيمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ مِنْ قَذْفِ الْمُحْصَنَةِ ، وَ إِثْيَانِ الْفَاحِشَةِ ، وَ شُرْبِ الْخَمْرِ ، وَ بَخْسِ الْمِكْيَالِ، وَ نَقْصِ الْمِيزَانِ ، وَ شَهَادَةِ النُّورِ ، وَ الْفِرَارِ مِنَ الزَّحْفِ ، عَصَمَنَا اللَّهُ وَ إِيَّاكُمْ بِالتَّقْوَى وَ جَعَلَ الْآخِرَةَ خَيْراً لَنَا وَ لَكُمْ مِنَ الْأُولَى ،
- Učenje sure Ihlas
إِنَّ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ وَأَبْلَغَ مَوْعِظَة الْمُتَّقِينَ كِتَابُ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّحِيمِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، قُلْ هُوَ اللهُ ، أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ ، لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوا أَحَدٌ
Potom neka, poput onoga koji žuri (čineći to sasvim kratko), sjedne i odmah ustane kako bi održao drugu hutbu. To je ista ona hutba koju je Zapovjednik pravovjernih, Imam Ali, a.s., običavao kazivati petkom, nakon kratkog sjedenja i ponovnog ustajanja po završetku prve hutbe.
- Uvodno slavljenje Allaha i svjedočenje vjere
الْحَمْدُ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَ نَسْتَعِينُهُ ، وَ نُؤْمِنُ بِهِ وَ نَتَوَكَّلُ عَلَيْهِ ، وَ نَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ، وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ ، وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، صَلَوَاتُ اللَّهِ وَ سَلامُهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَغْفِرَتُهُ وَرِضْواتُهُ
- Donošenje salavata na Poslanika, s.a.v.a.
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحمدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ وَ نَبِيِّكَ، صَلاةً نَامِيَةً زَاكِيَةً تَرْفَعُ بِهَا دَرَجَتَهُ وَ تُبَيِّنُ بِهَا فَضْلَهُ ، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ، كَمَا صَلَّيْتَ وَ بَارَكْتَ وَ تَرَحَمْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
- Dova protiv nevjernika i onih koji prave smutnju
اللَّهُمَّ عَذِّبْ كَفَرَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِكَ ، وَ يَجْحَدُونَ آيَاتِكَ ، وَ يُكَذِّبُونَ رُسُلَكَ ، اللَّهُمَّ خَالِفٌ بَيْنَ كَلِمَتِهِمْ ، وَ أَلْقِ الرُّعْبَ فِي قُلُوبِهِمْ ، وَأُنْزِلْ عَلَيْهِمْ رِجْزَكَ وَ نِقْمَتَكَ وَ بَأْسَكَ ، الَّذِي لَا تَرُدُّهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ
- Dova za pobjedu muslimana i njihovih vojski
اللَّهُمَّ انْصُرْ جُيُوشَ الْمُسْلِمِينَ ، وَسَرَايَاهُمْ وَ مُرَابِطِيهِمْ ، فِي مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَمَغَارِبِهَا ، إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
- Dova za oprost za sve vjernike i vjernice
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ، وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ. اللَّهُمَّ اجْعَلَ التَّقْوَى زَادَهُمْ ، وَ الْإِيمَانَ وَ الْحِكْمَةَ فِي قُلُوبِهِمْ ، وَأَوْزِعْهُمْ أَنْ يَشْكُرُوا نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ، وَ أَنْ يُوفُوا بِعَهْدِكَ الَّذِي عَاهَدْتَهُمْ عَلَيْهِ ، إِلَهَ الْحَقِّ وَ خَالِقَ الْخَلْقِ. اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِمَنْ تُوُفِّيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ، وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ ، وَ لِمَنْ هُوَ لاحِقُ بِهِمْ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْهُمْ ، إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
- Kur'anski ajet (poruka o pravednosti) i zaključna opomena
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسَانِ ، وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى ، وَ يَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ » اذْكُرُوا اللَّهَ يَذْكُرْكُمْ ، فَإِنَّهُ ذَاكِرٌ لِمَنْ ذَكَرَهُ ، وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ فَضْلِهِ ، فَإِنَّهُ لا يَخِيبُ عَلَيْهِ دَاعٍ دَعَاهُ ، رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ .
- Dova Nudba; na ovaj blagoslovljeni dan preporučuje se učenje ove dove, a po završetku učenja dove učiniti sedždu te na njoj proučiti sljedeće:
أَعُوذُ بِكَ مِنْ نَارٍ حَرُّهَا لَا يُطْفِأُ، وَ جَدِيدُهَا لَا يَبْلَى، وَ عَطْشَانُهَا لَا يُرْوَى
Utječem Ti se od vatre čija se toplota ne gasi, koja se ne smiruje, a žednom se u njoj žeđ ne može utoliti.
Potom staviti desni obraz na mjesto sedžde i izgovoriti:
إِلـٰهِي لَا تُقَلِّبْ وَجْهِي فِي النَّارِ بَعْدَ سُجُودِي وَ تَعْفِيرِي لَكَ، بِغَيْرِ مَنٍّ مِنِّي عَلَيْكَ، بَلْ لَكَ الْمَنُّ عَلَيَّ
Bože moj, ne prevrći mi lice u vatri nakon što sam Ti na sedždu padao i radi Tebe ga prašio, bez ikakvog prigovora Tebi; Tebi pripada dobročinstvo prema meni.
Zatim staviti lijevi obraz na mjesto sedžde i izgovoriti:
ارْحَمْ مَنْ أَسَاءَ وَ اقْتَرَفَ وَ اسْتَكَانَ وَ اعْتَرَفَ
Smiluj se onom ko je loše postupio, grijeh činio, u bijedu pao i sve to priznao.
Onda se ponovo vratiti na sedždu i reći:
إِنْ كُنْتُ بِئْسَ الْعَبْدُ، فَأَنْتَ نِعْمَ الرَّبُّ، عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِكَ، فَلْيَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِكَ، يَا كَرِيمُ
Ako sam ja bio loš rob, Ti si Gospodar divan. Veliki je grijeh roba Tvoga, pa neka oprost Tvoj bude lijep! O Plemeniti!
Zatim sto puta izgovoriti:
اَلْعَفْوَ، اَلْعَفْوَ
Oprost! Oprost!
[1] El-Kāfī, sv. 4, str. 168.
[2] Misbahul mutehedždžid, str. 648.
[3] El-A‘lā (87), 14-15.
[4] Zādul me‘ād, str. 224.
[5] Misbahul mutehedždžid, str. 653.
[6] Ikbālul a‘māl, str. 279.
[7] Misbahul mutehedždžid, str. 653.
[8] Ikbālul a‘māl, str. 280.
[9] Ikbālul a‘māl, str. 281.
[10] Ikbālul a‘māl, str. 281.
[11] Ikbālul a‘māl, str. 280.
[12] Misbahul mutehedždžid, str. 654.
[13] Misbahul mutehedždžid, str. 655.
[14] Ikbālul a‘māl, str. 285.
