Od Boga Višnjega
O onome kako je Uzvišeni Allah savjetovao Isaa, a.s.:
يَا عِيسَی! اُدْعُنِي دُعَاءَ الْحَزِينِ الْغَرِيقِ الَّذِي لَيْسَ لَهُ مُغِيثٌ. يَا عِيسَی! سَلْنِي وَ لَا تَسْأَلْ غَيْرِي فَيَحْسُنَ مِنْكَ الدُّعَاءُ وَ مِنِّي الْإِجَابَةُ. وَ لَا تَدْعُنِي إِلَّا مُتَضَرِّعًا إِلَيَّ وَ هَمُّكَ هَمًّا وَاحِدًا، فَإِنَّكَ مَتَى تَدْعُنِي كَذَلِكَ أَجَبْتُكَ.
“O Isa! Dozivaj Me tugaljivom dovom i onako kako doziva utopljenik kome nema niko pomoći. O Isa! Moli mene, a ne moli nikoga drugog, pa će tvoje molbe biti lijepe, a od Mene će doći odgovor. Ne dozivaj Me osim skrušeno i sa jednom namjerom. Zaista, kada Me ovako zazoveš, Ja ću ti se odazvati.”[1]
Allah, dž.š., rekao je Isau, a.s.:
يَا عِيسَى! أَدِّبْ قَلْبَكَ بِالْخَشْيَةِ.
“O, Isa! Odgoji svoje srce strahom!”[2]
Iz savjeta koje je Allah, dž.š., dao Isau, a.s.:
يَا عِيسَى! لَا تَسْتَيْقِظَنَّ عَاصِيًا وَ لَا تَسْتَنْبِهَنَّ لَاهِيًا، وَ اِفْطِمْ نَفْسَكَ عَنِ الشَّهَوَاتِ الْمُوبِقَاتِ، وَ كُلُّ شَهْوَةٍ تُبَاعِدُكَ مِنِّي فَاهْجُرْهَا.
“O, Isa! Ne čini grijeh u budnom stanju, a u stanju svijesti nemoj biti nemaran, odvikni svoj nefs od strasti koje dovode do propasti i kloni se svake strasti koja te udaljava od Mene.”[3]
Od Allahova Poslanika, s.a.v.a.
عَنْ أَبِي ذَرٍّ، رَحِمَهُ اللهُ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، وَ هُوَ فِي الْمَسْجِدِ جَالِسٌ وَحْدَهُ، فَاغْتَنَمْتُ خَلْوَتَهُ إِلَى أَنْ قَالَ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ كَمِ النَّبِيُّونَ؟ قَالَ: مِائَةُ أَلْفٍ وَ أَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ أَلْفَ نَبِيٍّ. قُلْتُ: كَمِ الْمُرْسَلُونَ مِنْهُمْ؟ قَالَ: ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ جَمًّا غَفِيرًا. قُلْتُ: مَنْ كَانَ أَوَّلَ الْأَنْبِيَاءِ؟ قَالَ: آدَمُ. قُلْتُ: مِنَ الْأَنْبِيَاءِ مُرْسَلًا؟ قَالَ: نَعَمْ، خَلَقَهُ اللهُ بِيَدِهِ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ.
Prenosi se od Ebu Zerra, r.a., da je rekao: “Ušao sam kod Allahovog Poslanika, s.a.v.a., dok je sjedio sam u džamiji. Iskoristio sam njegovu osamu i pitao: ‘O Allahov Poslaniče! Koliko ima vjerovjesnika?’ Kazao je: ‘Stotinu dvadeset i četiri hiljade vjerovjesnika.’ Upitao sam: ‘Koliko od njih su bili poslanici?’ Kazao je: ‘Tri stotine i trinaest, velika skupina.’ Upitao sam: ‘Ko je bio prvi od vjerovjesnika?’ Odgovorio je: ‘Adem.’ Upitao sam: ‘Od vjerovjesnika, poslanik?’ Kazao je: ‘Da, Allah ga je stvorio Svojom rukom i udahnuo mu od Svoje duše.’
ثُمَّ قَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: يَا أَبَا ذَرٍّ أَرْبَعَةٌ مِنَ الْأَنْبِيَاءِ سُرْيَانِيُّونَ: آدَمُ وَ شِيثٌ وَ أُخْنُوخُ وَ هُوَ إِدْرِيسُ وَ هُوَ أَوَّلُ مَنْ خَطَّ بِالْقَلَمِ، وَ نُوحٌ عَلَيْهِ السَّلَامُ، وَ أَرْبَعَةٌ مِنَ الْأَنْبِيَاءِ مِنَ الْعَرَبِ: هُودٌ وَ صَالِحٌ وَ شُعَيْبٌ وَ أَنَا، وَ أَوَّلُ نَبِيٍّ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُوسَى وَ آخِرُهُمْ عِيسَى وَ سِتُّمِائَةِ نَبِيٍّ.
Potom je kazao, s.a.v.a.: ‘O, Ebu Zerre! Četiri vjerovjesnika su bili Surjanijci: Adem, Šit, Enoh, a to je Idris – koji je prvi pisao perom, i Nuh, a.s., a četiri vjerovjesnika su bili Arapi: Hud, Salih, Šuajb i ja. Prvi vjerovjesnik među sinovima Israilovim bio je Musa, a posljednji je Isa, i bilo ih je šest stotina vjerovjesnika.’
قُلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ! كَمْ أَنْزَلَ اللهُ تَعَالَى مِنْ كِتَابٍ؟ قَالَ: مِائَةَ كِتَابٍ وَ أَرْبَعَةَ كُتُبٍ. أَنْزَلَ اللهُ تَعَالَى عَلَى شِيثٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ، خَمْسِينَ صَحِيفَةً وَ عَلَى إِدْرِيسَ ثَلَاثِينَ صَحِيفَةً وَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ عِشْرِينَ صَحِيفَةً وَ أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ الزَّبُورَ وَ الْفُرْقَانَ.
Upitao sam: ‘O Allahov Poslaniče! Koliko je knjiga Allah Uzvišeni objavio?’ Odgovorio je: ‘Stotinu spisa i četiri knjige. Allah Uzvišeni objavio je Šitu, a.s., pedeset spisa, Idrisu trideset spisa, Ibrahimu dvadeset spisa, i objavio je Tevrat, Indžil, Zebur i Furkan.’”[4]
- Allahov Poslanik, s.a.v.a., kazao je:
إِنِّي رَأَيْتُ عِيسَى وَ مُوسَى وَ إِبْرَاهِيمَ. فَأَمَّا عِيسَى، فَجَعْدٌ أَحمَرُ عَرِيضُ الصَّدْرِ. وَ أَمَّا مُوسَى فَـآدَمُ جَسِيمٌ سَبْطٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ الزُّطِّ. فَقَالُوا لَهُ: إِبْرَاهِيمُ؟ فَقَالَ: اُنْظُرُوا إِلَى صَاحِبِكُم؛ يَعْنِي رَسُولَ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ نَفْسَهُ.
“Vidio sam Isaa, Musaa i Ibrahima, a.s. Isa je imao kovrdžavu kosu, crveno lice i široka prsa. Musa je bio krupan kao da je od naroda Zuttija.’ ‘A Ibrahim?’, upitaše prisutni. ‘Pogledajte u svoga prijatelja’, tj. u Allahova Poslanika, s.a.v.a., reče on.”[5]
- Allahov Poslanik, s.a.v.a., kazao je:
يَا اُمَّ أيمَنَ! أَمَّا عَلِمْتِ أَنَّ أَخِي عِيسَى كَانَ لَا يُخْبِئُ عَشَاءً لِغَدَاءٍ وَ لَا غَدَاءً لِعَشَاءٍ؟! يَأْكُلُ مِنْ وَرَقِ الشَّجَرِ، وَ يَشْرَبُ مِنْ مَاءِ الْمَطَرِ، يَلْبَسُ الْمُسُوحَ، وَ يَبِيتُ حَيْثُ يُمْسِي، وَ يَقُولُ: يَأْتِي كُلُّ يَوْمٍ بِرِزْقِهِ.
“O Ummu Ejmen! Jesi li znala da moj brat Isa nije ostavljao ni večere za doručak, ni doručka za večeru. Jeo je lišće s drveća, pio je kišnicu, nosio je odjeću od kostrijeti, noćio bi gdje bi se zadesio i govorio je: ‘Svaki dan dolazi sa svojom opskrbom.’” [6]
- Allahov Poslanik, s.a.v.a., kazao je:
کَانَ طَعَامُ عِيسَى الْبَاقِلَّاءَ حَتَّى رُفِعَ، وَ لَم يَأْكُلْ عِيسَى شَيْئًا غَيَّرَتْهُ النَّارُ حَتَّى رُفِعَ.
“Isaova hrana je sve do uzdignuća bila bob, i nije sve do svoga uzdignuća jeo ništa što je spravljeno na vatri.”[7]
- Božiji Poslanik, s.a.v.a., je kazao:
قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ: تَحَبَّبُوا إِلَى اللهِ وَ تَقَرَّبُوا إِلَيْهِ. قَالُوا: يَا رُوحَ اللهِ! بِمَا ذَا نَتَحَبَّبُ إِلَى اللهِ وَ نَتَقَرَّبُ؟ قَالَ: بِبُغْضِ أَهْلِ الْمَعَاصِي وَ اِلْتَمِسُوا رِضَا اللهِ بِسَخَطِهِمْ. قَالُوا: يَا رُوحَ اللهِ! فَمَنْ نُجَالِسُ إِذًا؟ قَالَ: مَنْ يُذَكِّرُكُمُ اللهَ رُؤْيَتُهُ وَ يَزِيدُ فِي عَمَلِكِمْ مَنْطِقُهُ وَ يُرَغِّبُكُمْ فِي الْآخِرَةِ عَمَلُهُ.
“Isa sin Merjemin kazao je svojim učenicima: ‘Omilite se Allahu i približavajte Mu se.’ Pitali su: ‘O, Duhu Božiji! Čime da se omilimo Allahu i da Mu se približimo?’ Odgovorio je: ‘Prezirom onih koji čine grijehe i tražeći Allahovo zadovoljstvo izražavajući nezadovoljstvo njima.’ Isaovi učenici upitaše: ‘O, Duhu Božiji! U tom slučaju s kim da sjedimo?’ On reče: ‘Sa onim koji vas potiče na sjećanje na Allaha kad ga vidite, čiji govor vam uvećava znanje i čije djelo rađa u vama želju za Onim svijetom.’”[8]
- Božiji Poslanik, s.a.v.a., je kazao:
أَوْحَى اللهُ إِلَى عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ: عِظْ نَفْسَكَ بِحِكْمَتِي، فَإِنِ انْتَفَعْتَ فَعِظِ النَّاسَ، وَ إِلَّا فَاسْتَحْيِ مِنِّي.
“Objavio je Allah, dž.š., Isau, a.s.: “Savjetuj se Mojom mudrošću. Ukoliko se okoristiš, savjetuj ljude, u suprotnom, stidi Me se!”[9]
- Božiji Poslanik, s.a.v.a., je kazao:
يَا عَلِيُّ مَثَلُكَ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ كَمَثَلِ عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ. أَحَبَّهُ قَوْمٌ فَأَفْرَطُوا فِيهِ، وَ أَبْغَضَهُ قَوْمٌ فَأَفْرَطُوا فِيهِ. قالَ: فَنَزَلَ الْوَحيُ: ﴿وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ﴾.
“O, Ali! Tvoj primjer u ovom ummetu je poput primjera Isaa, sina Merjemina. Jedni su ga voljeli – i u tome su otišli u krajnost, a drugi su ga mrzili – i u tome su pretjerali. Pa je spuštena objava: A kad je naveden primjer sina Merjeminog, odjednom su iz tvog naroda, zbog toga, zagalamili[10].”[11]
Od Imama Alija, a.s.
- Imam Ali, mir s njim, je kazao:
إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَوْحَى إِلَى عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ: قُلْ لِلْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ… إِنِّي غَيْرُ مُسْتَجِيبٍ لِأَحَدٍ مِنْكُمْ دَعْوَةً وَ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِي قِبَلَهُ مَظْلِمَةٌ.
“Uzvišeni Allah je objavio Isau, sinu Merjeminom, a.s.: ‘Reci velikanima Benu Israila: Ja neću udovoljiti molbi nikoga od vas i nikoga od Mojih stvorenja koji su oduzeli pravo drugih.’”[12]
- Imam Ali, mir s njim, kazao je:
وَ إِنْ شِئْتَ قُلْتُ فِي عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، فَلَقَدْ كَانَ يَتَوَسَّدُ الْحَجَرَ، وَ يَلْبَسُ الْخَشِنَ، وَ يَأْكُلُ الْجَشِبَ، وَ كَانَ إِدَامُهُ الْجُوعَ، وَ سِرَاجُهُ بِاللَّيْلِ الْقَمَرَ، وَ ظِلَالُهُ فِي الشِّتَاءِ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا، وَ فَاكِهَتُهُ وَ رَیْحَانُهُ مَا تُنْبِتُ الْأَرْضُ لِلْبَهَائِمِ، وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ زَوْجَةٌ تَفْتِنُهُ، وَ لَا وَلَدٌ يَحْزُنُهُ (يَخزِنُهُ)، وَ لَا مَالٌ يَلْفِتُهُ، وَ لَا طَمَعٌ يُذِلُّهُ، دَابَّتُهُ رِجْلَاهُ، وَ خَادِمُهُ يَدَاهُ!
“Ako želiš, govorit ću ti o Isau sinu Merjeminom, a.s. On je koristio kamen za jastuk svoj, oblačio odjeću grubo izrađenu i jeo hranu sirovu. Začin njegov bijaše glad. Svjetiljka njegova u noći bijaše Mjesec. Zaštita njegova zimi bijahu osunčani dijelovi jutrom i naveče. Plodovi njegovi bilje mirisno bijaše, i to samo ono što iz zemlje raste za životinje. Nije imao žene, da bi ga iskušavala, ni djeteta, da bi ga žalostilo, ni imetka da bi ga privlačio, ni pohlepe, da bi ga ponižavala. Dvije noge njegove bijahu jahalica njegova, a dvije ruke njegove sluga njegov.”[13]
Od Imama Sedžada, a.s.
مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُصَافِحَهُ مِائَةُ أَلْفِ نَبِيٍّ وَ أَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ أَلْفَ نَبِيٍّ فَلْيَزُرْ قَبْرَ أَبِي عَبْدِ اللهِ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، فِي النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ. فَإِنَّ أَرْوَاحَ النَّبِيِّينَ، عَلَيْهِمُ السَّلَامُ، يَسْتَأْذِنُونَ اللهَ فِي زِيَارَتِهِ، فَيُؤْذَنُ لَهُمْ، مِنْهُمْ خَمْسَةٌ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ. قُلْنَا: مَنْ هُمْ؟ قَالَ: نُوحٌ وَ إِبْرَاهِيمُ وَ مُوسَى وَ عِيسَى وَ مُحَمَّدٌ، صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِمْ. قُلْنَا لَهُ: مَا مَعْنَى أُولُو الْعَزْمِ؟ قَالَ: بُعِثُوا إِلَى شَرْقِ الْأَرْضِ وَ غَرْبِهَا جِنِّهَا وَ إِنْسِهَا.
“ Ko želi da ga posjeti sto dvadeset četiri hiljade vjerovjesnika, neka posjeti kabur Ebu Abdullaha, Husejna bin Alija, mir neka je s njim, polovinom mjeseca Šabana. Jer duše vjerovjesnika, mir neka je s njima, traže dozvolu od Allaha da ga posjete, pa im se dozvoljava. Među njima peterica su ulul-‘azm.’ ‘Ko su oni?’, upitaše. Kaza: ‘Nuh, Ibrahim, Musa, Isa i Muhammed, s.a.v.a.’ Upitaše: ‘Šta znači ulul-‘azm?’ Odgovori: ‘Poslani su i Istoku i Zapadu, i džinima i ljudima.’[14]
Od Imama Bakira, a.s.
- Imam Bakir, mir s njim, o riječima Uzvišenoga Boga, kazao je:
﴿وَ مَن قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا… إِنَّهُ كَانَ مَنصُورًا﴾
‘Ako je neko, ni kriv ni dužan, ubijen, onda njegovom nasljedniku dajemo vlast… Ta on je pomognut.’
سَمَّى اللهُ الْمَهْدِيَّ الْمَنْصُورَ، كَمَا سَمَّى أَحْمَدَ وَ مُحَمَّدَ وَ مَحْمُودَ، وَ كَمَا سَمَّى عِيسَى الْمَسِيحَ عَلَيْهِ السَّلَامُ.
“Allah je imenovao Mehdija Mensurom (Pomognuti), kao što je Božijeg Poslanika nazvao Ahmed (najhvaljeniji), Muhammed (mnogo hvaljeni), Mahmud (dostojni hvale), kao što je i Isaa nazvao Mesih (Pomazanik).”[15]
Od Imama Sadika, a.s.
- Imam Sadik, mir s njim, je kazao:
إِنَّ نَصَارَى نَجْرَانَ، لَمَّا وَفَدُوا عَلَى رَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ، وَ كَانَ سَيِّدُهُمْ الْأَهْتَمَ وَ الْعَاقِبَ وَ السَّيِّدَ، وَ حَضَرَتْ صَلَاتُهُمْ فَأَقْبَلُوا يَضْرِبُونَ بِالنَّاقُوسِ وَ صَلُّوا. فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: يَا رَسُولَ اللهِ! هَذَا فِي مَسْجِدِكَ؟ فَقَالَ: دَعُوهُمْ. فَلَمَّا فَرَغُوا دَنَوْا مِنْ رَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، فَقَالُوا: إِلَى مَا تَدْعُونَا؟ فَقَالَ: إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَ أَنِّي رَسُولُ اللهِ، وَ أَنَّ عِيسَى عَبْدٌ مَخْلُوقٌ يَأْكُلُ وَ يَشْرَبُ وَ يُحْدِثُ.
“Kada su kršćani iz Nedžrana došli Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, među kojima su bili njihovi vođe el-Ehtem, el-‘Ākib i es-Sejjid, došlo je vrijeme njihove molitve, pa su počeli udarati u zvono i obavljati svoju molitvu. Ashabi Allahova Poslanika, s.a.v.a., su rekli: ‘O, Allahov Poslaniče! Zar ovo u tvome mesdžidu?’ On je odgovorio: ‘Ostavite ih na miru.’ Kada su završili, prišli su Allahovom Poslaniku, s.a.v.a. i rekli: ‘Na što nas pozivaš?’ On je kazao: ‘Pozivam vas da svjedočite da nema boga osim Allaha, i da sam ja Allahov Poslanik, te da je Isa Allahov rob stvoreni koji jede, pije i vrši nuždu.’
قَالُوا: فَمَنْ أَبُوهُ؟ فَنَزَلَ الْوَحْيُ عَلَى رَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ، فَقَالَ: قُلْ لَهُمْ: مَا تَقُولُونَ فِي آدَمَ أَ كَانَ عَبْدًا مَخْلُوقًا يَأْكُلُ وَ يَشْرَبُ وَ يُحْدِثُ وَ يَنْكِحُ؟ فَسَأَلَهُمُ النَّبِيُّ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، فَقَالُوا: نَعَمْ. فَقَالَ: فَمَنْ أَبُوهُ؟ فَبُهِتُوا، فَأَنْزَلَ اللهُ: ﴿إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ اللهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ﴾. وَ أَمَّا قَوْلُهُ: ﴿فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أَبْنَاءَكُمْ وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَكُمْ وَ أَنفُسَنَا وَ أَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ﴾. فَقَالَ رَسُولُ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: فَبَاهِلُونِي فَإِنْ كُنْتُ صَادِقًا أُنْزِلَتِ اللَّعْنَةُ عَلَيْكُمْ، وَ إِنْ كُنْتُ كَاذِبًا أُنْزِلَتْ عَلَيَّ. فَقَالُوا: أَنْصَفْتَ، فَتَوَاعَدُوا لِلْمُبَاهَلَةِ.
Upitaše: ‘Ko mu je otac?’ Tada, bi objavljeno Poslaniku, s.a.v.a., da im kaže: ‘Šta kažete o Ademu, da li je bio rob stvoreni koji jede, pije, vrši nuždu i stupa u brak?’ Vjerovjesnik, s.a.v.a., ih upita, a oni odgovoriše: ‘Da!’ Potom ih je upitao: ‘Ko mu je bio otac?’, a oni stadoše zbunjeni. Zatim Allah objavi: ‘Zbilja, primjer je Isaov kod Allaha nalik primjeru Ademovu. Od zemlje ga je stvorio…’ – Što se tiče Njegovih riječi: ‘A onima koji se s tobom o njemu raspravljaju, nakon što ti je Znanje došlo, ti reci: ‘Dođite, pozvat ćemo i naše i vaše sinove, i naše žene i vaše žene, i naše duše i vaše duše, a zatim se čedno na Allaha pozvati i Allahovo prokletstvo na lažljivce zazvati!’ – Allahov Poslanik, s.a.v.a., kazao je: ‘Dođite da se međusobno prokunemo; ako sam ja iskren, prokletstvo će biti na vama, a ako sam ja lažov, prokletstvo će biti na meni.’ Odgovorili su: ‘Pravedno si postupio.’ I dogovorili su se da se sastanu radi međusobnog proklinjanja.
فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَى مَنَازِلِهِمْ قَالَ رُؤَسَاؤُهُمْ السَّيِّدُ وَ الْعَاقِبُ وَ الْأَهْتَمُ: إِنْ بَاهَلَنَا بِقَوْمِهِ بَاهَلْنَاهُ، فَإِنَّهُ لَيْسَ بِنَبِيٍّ، وَ إِنْ بَاهَلَنَا بِأَهْلِ بَيْتِهِ خَاصَّةً فَلَا نُبَاهِلُهُ. فَإِنَّهُ لَا يُقْدِمُ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ إِلَّا وَ هُوَ صَادِقٌ. فَلَمَّا أَصْبَحُوا جَاؤُا إِلَى رَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، وَ مَعَهُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِمْ. فَقَالَ النَّصَارَى: مَنْ هَؤُلَاءِ؟ فَقِيلَ لَهُمْ: إِنَّ هَذَا اِبْنُ عَمِّهِ وَ وَصِيُّهُ وَ خَتَنُهُ، عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، وَ هَذِهِ اِبْنَتُهُ فَاطِمَةُ، وَ هَذَانِ اِبْنَاهُ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ، عَلَيْهِمُ السَّلَامُ. فَفَرِقُوا وَ قَالُوا لِرَسُولِ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: نُعْطِيكَ الرِّضَا فَأَعْفِنَا عَنِ الْمُبَاهَلَةِ، فَصَالَحَهُمْ رَسُولُ اللهِ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ، عَلَى الْجِزْيَةِ وَ اِنْصَرَفُوا.
Kad su se vratili svojim domovima, njihove vođe, es-Sejjid, el-‘Ākib i el-Ehtem, rekoše: ‘Ako nas izazove na međusobno proklinjanje sa svojim narodom, mi ćemo ga prihvatiti, jer u tom slučaju on nije vjerovjesnik. ali, ako nas izazove sa svojom porodicom, nećemo pristati, jer neće dovesti svoju porodicu osim ako govori istinu.’ Kada je osvanulo, došli su kod Allahova Poslanika, s.a.v.a., a s njim su bili Zapovjednik vjernika, Fatima, Hasan i Husejn, da su Allahovi blagoslovi na njih. Kršćani upitaše: ‘Ko su ovi?’ Odgovoreno im je: ‘Ovo je njegov amidžić, opunomoćenik i zet, Ali ibn Ebu Talib, ovo je njegova kćerka Fatima, a ovo su njegova dva sina, Hasan i Husejn, a.s.’ Uplašili su se i rekli Allahovom Poslaniku, s.a.v.a.: ‘Mi ćemo ti dati što tražiš, samo nas poštedi međusobnog proklinjanja.’ Allahov Poslanik, s.a.v.a., se s njima dogovori da ih pusti, ali da plate glavarinu (džiziju), i oni se raziđoše.’”[16]
- Od Mu‘āvije ibn Veheba se prenosi da je rekao:
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، عَنْ أَفْضَلِ مَا يَتَقَرَّبُ بِهِ الْعِبَادُ إِلَى رَبِّهِمْ وَ أَحَبِّ ذَلِكَ إِلَى اللهِ، عَزَّ وَ جَلَّ، مَا هُوَ؟ فَقَالَ: مَا أَعْلَمُ شَيْئًا بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ أَفْضَلَ مِنْ هَذِهِ الصَّلَاةِ. أَ لَا تَرَى أَنَّ الْعَبْدَ الصَّالِحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، قَالَ: ﴿وَ أَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا﴾.
“Upitao sam Imama Sadika, a.s., o najvrijednijem djelu kojim se robovi mogu približiti njihovom Gospodaru, a koje je ujedno i najomiljenije kod Uzvišenog Allaha. Pa je kazao: ‘Nakon spoznaje Boga nisam vidio ništa Bogu omiljenije od namaza. Zar ne vidiš da je dobri rob Božiji, Isa sin Merjemin kazao: I preporučio mi je namaz i zekat sve dok sam živ[17].’”[18]
- Imam Sadik, a.s., je kazao:
إِنَّ إِبْلِيسَ قَالَ لِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ: أَ يَقْدِرُ رَبُّكَ عَلَى أَنْ يُدْخِلَ الْأَرْضَ بَيْضَةً، لَا يُصَغِّرُ الْأَرْضَ وَ لَا يُكَبِّرُ الْبَيْضَةَ؟ فَقَالَ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ: وَيْلَكَ! إِنَّ اللهَ لَا يُوصَفُ بِعَجْزٍ وَ مَنْ أَقْدَرُ مِمَّنْ يُلَطِّفُ الْأَرْضَ وَ يُعَظِّمُ الْبَيْضَةَ.
“Upitao je Iblis Isaa, sina Merjeme, a.s.: ‘Može li tvoj Gospodar staviti planetu Zemlju u jaje, a da ne smanji Zemlju, niti da poveća jaje?’ Odgovori mu Isa, mir s njim: ‘Teško tebi! Allahu nemoć nije svojstvena, a ko je moćniji od Onoga Koji može smanjiti Zemlju, a povećati jaje?!’”[19]
- Imam Sadik, a.s., kazao je:
قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ، صَلَوَاتُ اللهِ عَلَيْهِ لِجَبْرَئِيلَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَتَى قِيَامُ السَّاعَةِ؟ فَانْتَفَضَ جَبْرَئِيلُ اِنْتِفَاضَةً أُغْمِيَ عَلَيْهِ مِنْهَا، فَلَمَّا أَفَاقَ: قَالَ: يَا رُوحَ اللهِ! مَا الْمَسْؤُولُ أَعْلَمَ بِهَا مِنَ السَّائِلِ، ﴿وَ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ﴾، ﴿لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً﴾.
“Rekao je Isa sin Merjemin, a.s., Džebrailu, mir s njim: ‘Kada će Sudnji dan?’ Džebrail se tako usplahiri da je ostao bez svijesti. Kada je došao sebi, reče: ‘O Duše Božiji! Pitani o tome ne zna bolje od onoga koji pita. A Onaj Kojem pripadaju oni koji su na Nebesima i na Zemlji[20] priredit će vam ga iznenada[21].”[22]
- Imam Sadik, mir s njim, u vezi s Božijim riječima prenesenim od Isaa, a.s.: I učini me blagoslovljenim gdje god da budem;[23] “To znači: veoma korisnim.”[24]
اَلْإِمَامُ الصَّادِقُ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى نَقْلًا عَنْ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ: ﴿وَ جَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنتُ﴾، قَالَ: نَفَّاعًا.
- Prenosi se od Semā‘at ibn Mihrān da je rekao:
قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، قَوْلَ اللهِ، عَزَّ وَ جَلَّ: ﴿فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ﴾؟ فَقَالَ: نُوحٌ وَ إِبْرَاهِيمُ وَ مُوسَى وَ عِيسَى وَ مُحَمَّدٌ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ. قُلْتُ: كَيْفَ صَارُوا أُولِي الْعَزْمِ؟ قَالَ: لِأَنَّ نُوحًا بُعِثَ بِكِتَابٍ وَ شَرِيعَةٍ وَ كُلُّ مَنْ جَاءَ بَعْدَ نُوحٍ أَخَذَ بِكِتَابِ نُوحٍ وَ شَرِيعَتِهِ وَ مِنْهَاجِهِ، حَتَّى جَاءَ إِبْرَاهِيمُ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، بِالصُّحُفِ وَ بِعَزِيمَةِ تَرْكِ كِتَابِ نُوحٍ، لَا كُفْرًا بِهِ.
“Upitao sam Imama Sadika, a.s., o ajetu: Strpi se kao što su se strpjeli poslanici ulul-‘azma[25]? Pa je kazao: ‘Nuh, Ibrahim, Musa, Isa i Muhammed, s.a.v.a.’ Upitah: ‘Kako su postali ulul-‘azm?’ Reče: ‘Tako što je Nuh, a.s., poslan s knjigom i šerijatom, i svako ko je došao nakon Nuha uzimao je iz njegove knjige, šerijata i puta, sve dok nije došao Ibrahim, a.s., sa suhufima i odlukom da se napusti knjiga Nuhova, ali ne zbog njenog poricanja.’[26]
فَكُلُّ نَبِيٍّ جَاءَ بَعْدَ إِبْرَاهِيمَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، أَخَذَ بِشَرِيعَةِ إِبْرَاهِيمَ وَ مِنْهَاجِهِ وَ بِالصُّحُفِ، حَتَّى جَاءَ مُوسَى بِالتَّوْرَاةِ وَ شَرِيعَتِهِ وَ مِنْهَاجِهِ وَ بِعَزِيمَةِ تَرْكِ الصُّحُفِ.
‘I svaki vjerovjesnik koji je došao nakon Ibrahima, a.s., uzimao je iz Ibrahimova vjerozakona, puta i spisa, sve dok nije došao Musa, a.s., sa Tevratom, vjerozakonom, putem i odlukom da se napuste spisi (Ibrahimovi).’
وَ كُلُّ نَبِيٍّ جَاءَ بَعْدَ مُوسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ، أَخَذَ بِالتَّوْرَاةِ وَ شَرِيعَتِهِ وَ مِنْهَاجِهِ، حَتَّى جَاءَ الْمَسِيحُ، عَلَيْهِ السَّلَامُ بِالْإِنْجِيلِ وَ بِعَزِيمَةِ تَرْكِ شَرِيعَةِ مُوسَى وَ مِنْهَاجِهِ.
‘I svaki vjerovjesnik koji je došao nakon Musaa, a.s., uzimao je iz Tevrata, i njegova vjerozakona i puta, sve dok nije došao Isa, a.s., sa Indžilom, i odlukom da se napusti Musaov vjerozakon i put.’
فَكُلُّ نَبِيٍّ جَاءَ بَعْدَ الْمَسِيحِ أَخَذَ بِشَرِيعَتِهِ وَ مِنْهَاجِهِ حَتَّى جَاءَ مُحَمَّدٌ، صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، فَجَاءَ بِالْقُرْآنِ وَ بِشَرِيعَتِهِ وَ مِنْهَاجِهِ فَحَلَالُهُ حَلَالٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ حَرَامُهُ حَرَامٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَهَؤُلَاءِ ﴿أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ﴾، عَلَيْهِمُ السَّلَامُ.
‘I svaki vjerovjesnik koji je došao nakon Isaa, a.s., uzimao je iz njegova vjerozakona i puta, sve dok nije došao Muhammed, s.a.v.a., koji je donio Kur’an, vjerozakon i put. Pa ono što je on učinio dozvoljenim to je dozvoljeno do Sudnjeg dana, a ono što je učinio zabranjenim, to je zabranjeno do Sudnjega dana. To su poslanici ulul-‘azma, mir neka je na njih.’”[27]
Od Imama Kazima, a.s.
- Imam Kazim, a.s., je kazao:
كَانَ يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا، عَلَيْهِ السَّلَامُ، يَبْكِي وَ لَا يَضْحَكُ، وَ كَانَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، يَضْحَكُ وَ يَبْكِي. وَ كَانَ الَّذِي يَصْنَعُ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ، أَفْضَلَ مِنَ الَّذِي كَانَ يَصْنَعُ يَحْيَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ.
“Jahja sin Zekerijjaov je plakao, ali se nije smijao. Isa sin Merjemin je i plakao, i smijao se. A ono što je činio Isa bolje je od onoga što je činio Jahja.”[28]
Od Imama Ride, a.s.
- Prenosi se Abdullaha ibn Džafera da je rekao:
دَخَلْتُ عَلَى الرِّضَا، عَلَيْهِ السَّلَامُ، أَنَا وَ صَفْوَانُ بْنُ يَحْيَى وَ أَبُو جَعْفَرٍ، عَلَيْهِ السَّلَامُ، قَائِمٌ قَدْ أَتَى لَهُ ثَلاَثُ سِنِينَ، فَقُلْنَا لَهُ: جَعَلَنَا اللهُ فِدَاكَ، إِنْ، وَ أَعُوذُ بِاللهِ، حَدَثَ حَدَثٌ فَمَنْ يَكُونُ بَعْدَكَ؟ قَالَ: اِبْنِي هَذَا، وَ أَوْمَأَ إِلَيْهِ. قَالَ: فَقُلْنَا لَهُ وَ هُوَ فِي هَذَا السِّنِّ. قَالَ: نَعَمْ، وَ هُوَ فِي هَذَا السِّنِّ، إِنَّ اللهَ، تَبَارَكَ وَ تَعَالَى، اِحْتَجَّ بِعِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ، وَ هُوَ ابْنُ سَنَتَيْنِ .
“Ušao sam kod Imama Ride, mir s njim, zajedno sa Safvanom ibn Jahjaom. Imam Dževad, mir s njim, kojem je bilo tri godine, našao se tu. Rekli smo Imamu Ridi: ‘Neka nas Allah učini žrtvom za tebe! Ako ti se nešto desi – a utječemo se Allahu od toga! – ko će biti poslije tebe?’ On odgovori: ‘Moj sin’, i pokaza rukom na njega. Abdullah ibn Džafer kaže: ‘Upitali smo: ‘On, sa ovim godinama?!’ Imam reče: ‘Da, i to u ovim godinama. Zaista se Allah, neka je Uzvišen i Slavljen, pozivao na Isaa, a.s., kad je imao dvije godine.’”[29]
- U dugom predanju koje je prenio Hasan ibn Muhammed el-Nevfeli od Imama Ride, a.s., u kojem se raspravljao sa kršćanskim nadbiskupom, Imam Rida, a.s., je kazao:
إِنَّ الْيَسَعَ قَدْ صَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعَ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ، مَشَى عَلَى الْمَاءِ وَ أَحْيَا الْمَوْتَى وَ أَبْرَأَ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ فَلَمْ تَتَّخِذْهُ أُمَّتُهُ رَبًّا.
“Zaista je El-Jese‘a radio šta je radio i Isa, a.s.: hodao je po vodi, oživljavao mrtve, liječio slijepce i gubavce, ali i pored toga njegov narod nije ga uzeo za boga.”[30]
Od hz. Isa, a.s.
- Upitan je Isa ibn Merjem, a.s.:
مَنْ أَدَّبَكَ؟ قَالَ: مَا أَدَّبَنِي أَحَدٌ، رَأَيْتُ قُبْحَ الْجَهْلِ فَجَانَبْتُهُ.
“Ko te je odgojio?” On odgovori: “Nije me niko odgojio. Vidio sam odvratnost neznanja, pa sam se udaljio od njega.”[31]
- Pripovjeda se: “Kada je Isa, sin Merjemin, a.s., sjedio, pored starca koji je prekopavao zemlju lopatom, kazao je:
اَللَّهُمَّ انْزِعْ عَنْهُ الْأَمَلَ، فَوَضَعَ الشَّيْخُ الْمِسْحَاةَ وَ اضْطَجَعَ، فَلَبِثَ سَاعَةً، فَقَالَ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ: اَللَّهُمَّ اُرْدُدْ إِلَيْهِ الْأَمَلَ، فَقَامَ فَجَعَلَ يَعْمَلُ. فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ: بَيْنَمَا أَنَا أَعْمَلُ، إِذْ قَالَتْ لِي نَفْسِي إِلَى مَتَى تَعْمَلُ وَ أَنْتَ شَيْخٌ كَبِيرٌ؟ فَأَلْقَيْتُ الْمِسْحَاةَ وَ اضْطَجَعْتُ. ثُمَّ قَالَتْ لِي نَفْسِي: وَ اللهِ! لَا بُدَّ لَكَ مِنْ عَيْشٍ مَا بَقِيتَ، فَقُمْتُ إِلَى مِسْحَاتِي.
‘Allahu moj! Oduzmi mu nadu!’ Starac odmah odloži lopatu i leže. Nedugo zatim Isa, a.s., kaza: ‘Allahu moj! Vrati mu nadu!’ Starac ustade i otpoče raditi. Isa ga je upitao o tome, a on je rekao: ‘Dok sam radio, rekao sam sebi: ‘Do kada ćeš raditi, a već si star?’ – Tada sam bacio motiku i legao. Potom sam sebe rekao: ‘Tako mi Boga, moraš jesti dok god si živ.’ – Tako sam ustao i ponovo uzeo motiku.” [32]
- Isa, mir s njim, jedanput prolazio sa svojim učenicima kraj psećeg leša. Učenici povikaše:
وَ رُوِيَ: أَنَّ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ، مَرَّ وَ الْحَوَارِيُّونَ عَلَى جِيفَةِ كَلْبٍ، فَقَالَ الْحَوَارِيُّونَ: مَا أَنْتَنَ رِيحَ هَذَا! فَقَالَ عِيسَى، عَلَيْهِ السَّلَامُ: مَا أَشَدَّ بَيَاضَ أَسْنَانِهِ. كَأَنَّهُ يَنْهَاهُمْ عَنْ غِيبَةِ الْكَلْبِ وَ يُنَبِّهُهُمْ عَلَى أَنَّهُ لَا يُذْكَرُ مِنْ خَلْقِ اللهِ إِلَّا أَحْسَنُهُ.
Prenosi se: “Isa, a.s., je prolazio sa svojim havarijjunima (učenicima) pored lešine psa. Havarijjuni rekoše: ‘Kako užasno zaudara!’ Tada kaza Isa, a.s.: ‘Kakve samo bijele zube ima!’ Kao da ih je opominjao da ne ogovaraju psa i ukazivao im da se od Božijeg stvorenja spominje samo ono najbolje.”[33]
[1] Bihārul-envār, sv. 93, str. 314.
[2] Tuhaful-‘ukūl, str. 500.
[3] El-Kāfī, sv. 8, str. 136.
[4] Bihārul-envār, sv. 11, str. 32.
[5] Et-Tabekātul-kubrā, sv. 1, str. 417.
[6] Kenzul-‘ummāl, 32358.
[7] Kenzu-l-‘ummal, 32357.
[8] Tuhaful-‘ukūl, str. 44.
[9] Kenzul-‘ummāl, 43156.
[10] Ez-Zuhruf (43), 57.
[11] Bihārul-envār, sv. 25, str. 284.
[12] El-Hisāl, str. 337.
[13] Nehdžul-belāga, govor 160.
[14] Bihārul-envār, sv. 11, str. 33.
[15] Bihārul-envār, sv. 51, str. 30.
[16] Nūrus-sekalejn, sv. 1, str. 347.
[17] Merjem (19), 31.
[18] El-Kāfī, sv. 3, str. 264.
[19] Et-Tevhīd, 127/5.
[20] Er-Rūm (30), 26.
[21] El-A‘rāf (7), 187.
[22] Bihārul-envār, sv. 7, str. 61.
[23] Merjem (19), 31.
[24] Me‘ānil-ahbār, 212/1.
[25] El-Ahkāf (46), 35.
[26] El-Kāfī, sv. 2, str. 17.
[27] El-Kāfī, sv. 2, str. 17.
[28] El-Kāfī, sv. 2, str. 665.
[29] Bihārul-envar, sv. 50, str. 35.
[30] El-Ihtidžādž, sv. 2, str. 407.
[31] Tenbīhu-l-havātir, sv. 1, str. 96.
[32] Tenbīhu-l-havātir, sv. 1, str. 272.
[33] Bihārul-envār, sv. 72, str. 222.
