Dova za ubrzanje olakšanja i spas (دُعَاءُ الْفَرَج) predstavlja jedan od najznačajnijih duhovnih oslonaca u ehlibejtskoj tradiciji. Vjernici je redovno uče s dubokom namjerom (nijjetom) za ubrzanje dolaska Imama Mehdija, mir neka je na nj, dvanaestog Imama, za kojeg se vjeruje da je po Božijoj odredbi u skrivenosti sve dok ne nastupi trenutak njegovog pojavljivanja kako bi ispunio svijet pravdom. Pored ovog univerzalnog cilja, dova se uči i za otklanjanje ličnih nevolja, iskušenja i nedaća.
Izvori i vjerodostojnost
Ova plemenita dova zabilježena je u nekim od najvažnijih djela islamske literature. Njen prenosilac je čuveni učenjak Ibrahim ibn Ali el-Kef‘amī u svom djelu El-Misbāh. Pored njega, dovu prenose i drugi istaknuti autoriteti poput:
- Muhammeda ibn Džafera el-Mašhadija[1],
- Sejjida ibn Tāvūsa[2],
- Ibrāhima ibn ‘Alija el-Kef‘amija[3],
- Šehida el-Evvela[4].
Prema predajama, ovu dovu je podučio sam Imam Mahdi, a.s., Ebul Hasana Muhammeda ibn Ahmeda ibn Ebi Lejsa.
Povijesni kontekst: Kako je nastala dova?
Znameniti učenjak Fadl ibn Hasan et-Tabresi u knjizi Kunūzun-nedžāh bilježi dirljivu priču o nastanku ove dove. Naime, Ebul Hasan je u Bagdadu, bježeći od progona i straha za vlastiti život, potražio utočište u Kazimijji (poznatoj kao mezarje Kurejšija). Upravo na tom mjestu, u trenucima najveće stiske, prišao mu se Imam Mehdi, a.s., i podučio ga riječima ove dove. Zahvaljujući njenom blagoslovu, Ebul Hasan je bio spašen od pogubljenja.
Struktura i sadržaj dove
Dova Feredž je duboko slojevita i prožeta snažnim emocijama. Može se podijeliti na tri ključna dijela:
- Iskušenje i nada; dova započinje opisom teškog stanja zajednice i iskušenja koja su postala nepodnošljiva:
Allahu moj! Iskušenje posta veliko, a tajna se otkrila, skinu se pokrivač, prekinu se nada, i skuči se zemlja, i Nebo se ustegnu ...
- Priznanje autoriteta Ehli-bejta; vjernik upućuje salavate na Poslanika i njegovu porodicu, priznajući njihov položaj onih kojima je Allah naredio pokornost:
Allahu moj! Blagoslovi Muhammeda i porodicu Muhammedovu! One predvodnike kojima pokornost si nama obaveznom učinio, i na taj način nas upoznao sa njihovim stepenom …
- Tevessul i molba za hitnu pomoć; dova se završava direktnim obraćanjem i traženjem posredovanja (tevessula) preko Allahova Poslanika, s.a.v.a., Imama Alija, a.s., i Imama Mehjdija, a.s.:
Stoga, otkloni od nas, njihovim pravom, brigu, hitno i brzo u trenu oka, pa i brže! O, Muhammede! O, Ali! O, Ali! O, Muhammede! Zaštitite me, jer, uistinu, vas dvojica ste zaštitnici! I pomozite me, jer uistinu, vas dvojica ste pomagači!
Dova kulminira snažnim vapajem upućenim Imamu Mahdiju, a.s.:
O, zaštitniče naš! O, pratioče vremena! Spasi! Spasi! Spasi! Pogledaj me! Pogledaj me! Pogledaj me! Ovog trena! Ovog trena! Ovog trena! …
Zaključak
Dova Feredž nije samo niz riječi; ona je manifest nade u vremenima tame. Kroz nju vjernik izražava svoju nepokolebljivu vezu sa ehlibejtskom školom mišljenja, tražeći izlaz iz tjeskobe kroz Božiju milost i posredovanje Njegovih odabranika.
Tekst dove
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِلَهِي عَظُمَ الْبَلَاءُ، وَ بَرِحَ الْخَفَاءُ، وَ انْكَشَفَ الْغِطَاءُ، وَ انْقَطَعَ الرَّجَاءُ، وَ ضَاقَتِ الْأَرْضُ وَ مُنِعَتِ السَّمَاءُ. وَ أَنْتَ الْمُسْتَعَانُ وَ إلَيْكَ الْمُشْتَكَى، وَ عَلَيْكَ الْمُعَوَّلُ فِي الشِّدَّةِ وَ الرَّخَاءِ. اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، أُولِي الْأَمْرِ الَّذِينَ فَرَضْتَ عَلَيْنَا طَاعَتَهُمْ، وَ عَرَّفْتَنَا بِذَلِكَ مَنْزِلَتَهُمْ، فَفَرِّجْ عَنَّا بِحَقِّهِمْ، فَرَجًا عَاجِلًا قَرِيبًا، كَلَمحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ. يَا مُحَمَّدُ، يَا عَلِیُّ! يَا عَلِیُّ، يَا مُحَمَّدُ! إِكْفِيَانِي فَإِنَّكُمَا كَافِيَانِ، وَ انْصُرَانِي فَإِنَّكُمَا نَاصِرَانِ. يَا مَوْلَانَا يَا صَاحِبَ الزَّمَانِ. اَلْغَوْثَ، اَلْغَوْثَ، اَلْغَوْثَ. أَدْرِكْنِي، أَدْرِكْنِي، أَدْرِكْنِي. اَلسَّاعَةَ، اَلسَّاعَةَ، اَلسَّاعَةَ. اَلْعَجَلَ، اَلْعَجَلَ، اَلْعَجَلَ. يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.
U ime Allaha, Svemilosnog, Samilosnog!
Allahu moj! Iskušenje posta veliko, i tajna se otkrila, i skinu se pokrivač, i prekinu se nada, i skuči se zemlja i Nebo se ustegnu. A Ti si Onaj od koga se pomoć traži i Tebi se žalbe iznose, i u Tebe se uzdaje u teškoći i blagostanju! Allahu moj! Blagoslovi Muhammeda i porodicu Muhammedovu! One predvodnike kojima pokornost si nama obaveznom učinio, i na taj način nas upoznao sa njihovim stepenom. Stoga, otkloni od nas, njihovim pravom brigu, hitno i brzo, u trenu oka, pa i brže. O, Muhammede! O, Ali! O, Ali! O, Muhammede! Zaštitite me, jer, uistinu, vas dvojica ste zaštitnici, i pomozite me, jer uistinu, vas dvojica ste pomagači! O, zaštitniče naš! O, pratioče vremena! Spasi! Spasi! Spasi! Pogledaj me! Pogledaj me! Pogledaj me! Ovog trena! Ovog trena! Ovog trena! Brzo! Brzo! Brzo! O, Najmilostiviji od milostivih! Tako Ti prava Muhammeda i njegove čiste porodice![5]
[1] El-Mezārul kebīr, str. 590.
[2] Džemālul ’usbū‘, str. 280-281.
[3] Misbāhul Kef‘amī, str. 176.
[4] El-Mezār, str. 210
[5] Bihārul envār, sv. 53, str. 275; Mefātīhul džinān, str. 175.
